ตำนานก็คือเรื่องเล่าที่ชาวบ้านเล่าต่อๆ กันมา แต่ปัจจุบัน ดูเหมือนเนื้อหาในตำนานนั้น จะเป็นเรื่องที่เกิดขึ้นจริงหรือไม่ ก็ยากที่จะเชื่อถือได้ เรียกว่า ฟังกันเล่นๆ แบบนิทานน่ะค่ะ

ตำนานที่จะเล่าต่อไปนี้ เป็นเรื่องของ นางผมหอม กับพญาช้าง ค่ะ

กล่าวว่า นางผมหอมเป็นลูกของ พญาช้าง ที่เกิดกับ หญิงชาวบ้าน

เมื่อหญิงชาวบ้านพลัดหลงในป่า ต้องดื่มน้ำในรอยเท้าของพญาช้างที่มีปัสสวะพญาช้างผสมอยู่ด้วยเพื่อประทังชีวิต เมื่อเธอกลับมายังหมู่บ้าน เธอก็ตั้งท้องขึ้นมา อย่างอัศจรรย์ค่ะ เมื่อคลอดออกมาเป็นลูกสาว มีความประหลาดคือ มีผมที่หอมมาก ต่อมาเมื่อโตเป็นสาว นางอยากจะพบกับพ่อ จึงขอแม่เพื่อไปเที่ยวในป่า และอธิษฐานว่า หากนางเป็นลูกของพญาช้างจริง ขอให้ได้พบกับพ่อ เมื่อนางไปเที่ยวป่า ก็ได้พบกับพญาช้างจริงๆ

พญาช้างเป็นช้างรูปร่างโตใหญ่ งายาว เมื่อเห็นดังนั้นนางก็ตกใจกลัวมาก ยกมือไหว้ และเล่าเรื่องราวให้ฟัง พญาช้างได้ฟังก็เกิดสงสัย จึงตั้งจิตอธิษฐานว่า หากนางเป็นลูกสาวของตนจริง ขอให้สามารถปีนขึ้นหลังตนได้ นางผมหอมจึงลองป่ายปีนขึ้นหลังพญาช้าง ก็สามารถทำได้ พญาช้างจึงยอมรับ นางผมหอมเป็นลูกสาวของตน ต่อมาจึงมาอ้อนวอนให้นางผมหอมให้ไปอยู่ด้วย บนภูหอ ( ปัจจุบันอยู่ อ. ภูหลวง จ. เลย ผู้เขียน ) อ้อนวอนอยู่นาน นางก็ใจอ่อนยอมไปอยู่ด้วย ช่างบริวารพากันสร้างปราสาทให้นางผมหอมอยู่อย่างสวยงาม และพญาช้างก็รักและเลี้ยง
ดูนางผมหอมเป็นอย่างดี

นางผมหอมนั้น ชอบลงไปอาบน้ำในหนองบัวเป็นประจำ วันหนึ่งนางได้เอาเส้นผมใส่ลงในผอบทองคำ พร้อมกับเขียนสารรัก เพื่อเสี่ยงทายคู่ครอง แล้วปล่อยผอบลอยตามน้ำไป


หนองบัว ในปัจจุบัน

กล่าวฝ่ายเจ้าชายหนุ่มรูปงาม ชื่อว่า ท้าววรจิต เป็นลูกชายของเจ้าฟ้าฮ่มขาว เมืองเซไล ได้ลงไปอาบน้ำกับข้าทาสบริวาร และเก็บผอบของนางผมหอมได้ เมื่ออ่านสารก็เกิดหลงรักนางผมหอม จึงเขียนสารตอบ และอธิษฐานจิตว่า หากเป็นเนื้อคู่กันของให้ผอบลอยไปยังต้นตอที่มาด้วยเทอญ จากนั้นก็ลอยลงในน้ำ ปรากฏว่าผอบได้ลอยทวนน้ำขึ้นมา เจ้าชาย จึงขอเสด็จพ่อออกมาเที่ยว และติดตามผอบต้นน้ำ ณ. ปากห้วยหอม เมื่อนางผมหอมลงมาอาบน้ำ ก็ได้พบกับเจ้าชาย และเกิดความรักต่อกัน จนได้ครองรักกัน ณ ปราสาทของเจ้าชาย

ต่อมาพญาช้างได้ทราบข่าว ก็รู้สึกเสียใจและโกรธ ได้ใช้งาแทง และงัดภูเขาจนทลายเป็นรูปร่างดังภูหอในปัจจุบัน พญาช้างร้องให้เสียใจ จนน้ำตาไหลนอง เป็นที่มาของหนองน้ำแห่งหนึ่งบนภูหอ ชื่อหนองน้ำตาช้าง เมื่อนางผมหอมทราบข่าวพ่อพญาช้าง จึงได้มากราบขอโทษพ่อ ซึ่งพ่อก็ให้อภัย และสั่งเสียว่า หากพ่อตาย ให้น้ำงาและกระดูกของพ่อมาทำเรือ แล้วนำพาหลานมาเยี่ยมพ่อ ที่เดิ่นช้างตาย ( ปัจจุบันคือ ลานกว้างใหญ่อยู่ที่เชิงภูหอ )

ต่อมาท้าววรจิตร ได้ขึ้นครองราชย์แทนบดาที่เมืองเซไล และครองรักกันอย่างมีความสุขกับนางผมหอม เป็นอันจบตำนานนางผมหอมค่ะ

เส้นทางเข้าสู่ภูหอ

ปัจจุบัน ภูหอ เป็นส่วนหนึ่งในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าภูหลวง มีทางเข้าได้หลายทางน่ะค่ะ ทางเข้า ต. บ้านหนองบัว ในปากซอยทางหนึ่ง บริเวณชุมชนจะมีวัดโนนสว่างตั้งอยู่ และมีรูปปั้นนางผมหอม และ พญาช้างให้คนไปสักการะกัน ตั้งติดกับหนองน้ำที่เชื่อว่านางไปอาบน้ำที่นี่ตามตำนานไงค่ะ

ส่วนบริเวณรอบๆ ภูหอ ได้ถูกราษฎรทำไร่ทำนา เลี้ยงวัว อยู่โดยรอบ ไม่มีสภาพป่าให้เห็นแล้วค่ะ มีเพียง หน่วยพิทักษ์ป่าเล็กๆ ตั้งอยู่ เพื่อพิทักษ์ป่าโดยรอบเชิงภูหอ และภูหอ ภูเขาที่มีสัญฐานแปลกตาเป็นเอกลักษณ์ ตั้งโดดเด่นให้เรามองเห็นแต่ไกล

บริเวณเชิงเขาติดกับภูหอ

ภูหอเป็นติ่งเล็กๆ เกาะกลมๆ ตรงล่างขวาค่ะ สีแดงคือ บริเวณที่ชาวบ้านบุกรุกป่าเขามาทำกิน

ที่ทำการภูหอค่ะ

ที่พักเจ้าหน้าที่

รังมดแดงรังใหญ่


ภูหอ มองไปทางภูหลวง

การจะไปท่องเที่ยวบนภูหอ สามารถใช้เวลาภายในวันเดียว โดยเดินขึ้นลงไม่ไกลค่ะ ประมาณ 2 ช.ม. ก็จะถึง เดิ่งช้างตาย และปีนขึ้นชมภูหอ สูงประมาณตึก 2 ชั้น ขึ้นไปจะเป็นลานทุ่งโล่ง ใหญ่ประมาณ สนามหลวงได้ค่ะ แต่ทางอาจจะไม่สะดวกสบายมากนัก เพราะที่นี่ไม่ค่อยมีคนไปเที่ยวค่ะ อาจจะต้องปีนเถาวัลย์ขึ้นไป และการไป ต้องขออนุณาติไปที่ ที่ทำการภูหลวงก่อนค่ะ เพื่อเขาจะได้จัดเจ้าหน้าที่นำทางไว้ให้ ช่วงที่นิดไปก็ไม่ได้เดินขึ้นบนภูหอ เพราะสภาพอากาสไม่อำนวย มีหมอกหนาคลุมบนภูหอตลอดค่ะ

หมอกลงจัด ปิดเฉพาะยอดภูหอ

สภาพอากาส เป็นอย่างนี้ทั้งวัน ไม่ค่อยมีแดดออกเลย

พาเจ้าเหมียว จอมซ่าส์ไปด้วย

อยู่ประมาณหลัก กม.28 ทางไป เลยวังไสย์

ปากทางเข้า ต. หนองบัว


ตอนไปก็ถามทางเขาตลอดค่ะ

หรือจะเข้าทางป้ายนี้ อยู่ใกล้กับเข้าทางวัดไม่เกิน 500 ม.

ไม่ค่อยมีภาพภูหอสวยๆ เพราะถ่ายระยะใกล้มาก และ อากาศก็ไม่ดีเลยค่ะ

สภาพป่าหลาย พท. แม้จะเป็นป่าสงวน แต่ก็อยู่ในสภาพที่เจ้าหน้าที่ ต้องทำงานหนัก ในการทำความเข้าใจกับชาวบ้าน ในการรักษาป่าที่เหลือเอาไว้ ที่นี่ก็เช่นกันค่ะ

เนื่องจากเป็นวันครบรอบ การตาย ของคุณสืบ นาคะเสถียร ( 1 ก.ย. 53 ) ท่านมีคุณูปการในการรักษาผืนป่า ให้ตกทอดสู่ลูกหลาน

ขอระลึกถึงท่านด้วยบทกลอนสั้นๆ คะ

คารวะ สืบ นาคะเสถียร

คารวะ ความเพียร ความหาญกล้า

แม้นวันนี้ ไม่มีสืบ ช่วยนำพา

ขอสานสืบ สานรักษา ป่าดงไทย